Kayıtlı Sermaye ve Çıkarılmış Sermaye Farkı Nedir?
Kayıtlı sermaye, bir şirketin esas sözleşmesinde belirlenen ve SPK tarafından onaylanan sermaye tavanıdır. Çıkarılmış sermaye ise bu tavanın fiilen ihraç edilmiş, yani karşılığında gerçekten pay çıkarılmış kısmıdır. Birincisi izin, ikincisi kullanım.
Kayıtlı sermaye sistemi nedir?
Normalde sermaye artırımı için genel kurul toplanması gerekir. Kayıtlı sermaye sistemine geçen şirketlerde ise yönetim kurulu, esas sözleşmedeki tavana kadar genel kurulu beklemeden artırım kararı alabilir.
Amaç hız. Piyasa koşulları uygun olduğunda şirket genel kurul takvimini beklemeden kaynak toplayabilir. Tavan SPK onayına tabidir ve izin belirli bir süre için verilir; süre dolduğunda yenilenmesi gerekir.
Aradaki boşluk neyi anlatır?
Yatırımcı açısından asıl bilgi bu ikisinin arasındaki farktadır:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Kayıtlı sermaye tavanı | 10.000.000.000 TL |
| Çıkarılmış sermaye | 2.000.000.000 TL |
| Kullanılabilir alan | 8.000.000.000 TL |
Bu şirket, genel kurul kararı olmadan çıkarılmış sermayesini beş katına çıkarabilecek yetkiye sahip. Yani teorik olarak ciddi bir bedelli artırım kapasitesi var.
Tersi de bilgi verir: tavanı neredeyse dolmuş bir şirkette kısa vadede büyük bir artırım beklenmez. Yeni artırım için önce tavanın yükseltilmesi, bunun için de genel kurul kararı ve SPK onayı gerekir.
Bu yüzden bedelli artırım ihtimalini değerlendirirken bakılacak ilk yer, KAP'taki esas sözleşme ve bilanço dipnotlarındaki tavan bilgisidir.
Ödenmiş sermaye ile ilişkisi
Kayıtlı sermaye sistemine tabi olmayan şirketlerde bu ikili yerine esas sermaye ve ödenmiş sermaye kavramları kullanılır. Esas sermaye taahhüt edilen tutarı, ödenmiş sermaye ise ortaklarca fiilen ödenmiş kısmı gösterir.
Halka açık şirketlerin çoğu kayıtlı sermaye sistemindedir, dolayısıyla BIST'te karşınıza çıkacak ikili genellikle kayıtlı ve çıkarılmış sermayedir.
Tavan artırıma nasıl dönüşür?
Yönetim kurulu tavan içinde kalarak iki yoldan artırım yapabilir:
- Bedelli — ortaklardan nakit toplanır, rüçhan hakkı doğar.
- Bedelsiz — iç kaynaklar sermayeye aktarılır, ödeme yapılmaz.
Her iki durumda da çıkarılmış sermaye artar ve tavana kalan alan daralır.
Kısaca
- Kayıtlı sermaye tavandır, çıkarılmış sermaye fiilen ihraç edilmiş kısımdır.
- Kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulu, tavana kadar genel kurulsuz artırım yapabilir.
- İkisi arasındaki fark, şirketin kullanılmamış artırım kapasitesini gösterir.
- Tavan dolduğunda yeni artırım için genel kurul kararı ve SPK onayı gerekir.
- Kayıtlı sermaye sisteminde olmayan şirketlerde karşılık gelen kavramlar esas ve ödenmiş sermayedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kayıtlı sermaye tavanı yüksek olması iyi mi kötü mü?
Tek başına iyi ya da kötü değildir. Şirkete esneklik sağlar, ancak aynı zamanda genel kurul kararı olmadan büyük bir bedelli artırım yapılabileceği anlamına gelir.
Şirketin gerçek büyüklüğünü hangisi gösterir?
Çıkarılmış sermaye. Kayıtlı sermaye sadece bir izin tavanıdır ve karşılığında pay ihraç edilmemiştir.
Kayıtlı sermaye tavanı nerede görülür?
Şirketin esas sözleşmesinde, KAP'taki genel bilgi formunda ve finansal tablo dipnotlarında yer alır.
Tavan dolduğunda ne olur?
Yönetim kurulu yeni artırım yapamaz. Tavanın yükseltilmesi için esas sözleşme değişikliği, bunun için de genel kurul kararı ve SPK onayı gerekir.
İlgili Terimler
- Bedelli Sermaye Artırımı — Tavanın kullanıldığı yollardan biri
- Bedelsiz Sermaye Artırımı — İç kaynaklardan artırım
- Sermaye Azaltımı — Çıkarılmış sermayenin düşürülmesi
- SPK — Tavanı onaylayan kurum
- Bilanço — Sermaye kalemlerinin okunduğu tablo
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.